Ο φωτογράφος της καθοριστικής στιγμής

Η έκθεση φωτογραφίας του Δημήτρη Σούλα στο Μουσείο Φωτογραφίας έρχεται με αρκετά χρόνια καθυστέρηση. Κι αυτό όχι γιατί καθυστέρησε μόνο το μουσείο να τον τιμήσει και να αναδείξει το έργο του, αλλά η ελληνική πολιτεία εν γένει. Η ιστορία του είναι εξίσου εκπληκτική με τις φωτογραφίες του, και καταδεικνύει τη σχέση της τέχνης με την πολιτική.

Βρισκόμενος στη Γερμανία από το 1960, για σπουδές, συνιδρύει την Πανελλήνια Αντιδικτατορική Ένωση στο Μόναχο, και το πληρώνει με αντίποινα από τη χούντα, που του αφαίρεσε το διαβατήριο και κατάφερε να τον κάνει να απολυθεί από τη δουλειά του. Σε όλη τη διάρκεια της δικτατορίας, σχεδόν, ο Σούλας εργάζονταν σαν ελεύθερος φωτορεπόρτερ, και στη συνέχεια σαν συνεργάτης των πρακτορείων Associated Press και Magnum, απαθανατίζοντας σκηνές του δρόμου. Το ’74 επιστρέφει στην Ελλάδα, όπου καταλαβαίνει γρήγορα ότι δε μπορεί να δουλέψει σαν πραγματικός φωτορεπόρτερ -μόνο φωτογράφοι για τα πανηγύρια κυριολεκτικά υπήρχαν τότε, ενώ ούτε φιλμ δε μπορούσε να βρει- οπότε, αφού τραβάει ένα και μοναδικό φιλμ επί ελληνικού εδάφους, στην αγορά Μοδιάνο, παρατάει τη φωτογραφία για πάντα και αλλάζει τελείως ζωή. Εισάγει μορφωτικά παιχνίδια -μέχρι το ’90, όταν τα ηλεκτρονικά άλωσαν την αγορά- εργάζεται σαν σύμβουλος μάρκετινγκ και ιδρύει το Σύλλογο Απανταχού Σουλιωτών. Το 2003 γυρίζει στη Γερμανία, και το 2004 δωρίζει στο Δήμο Μονάχου όλο του το φωτογραφικό αρχείο (10.000 αρνητικά) για να τιμήσει την πόλη που τον ανέδειξε σαν φωτογράφο.

Η περιοδεύουσα έκθεση που φιλοξενείται στο Μουσείο Φωτογραφίας διοργανώθηκε από το Δήμο Μονάχου, κι η παρουσίασή της πρώτα απ’ όλα στην πόλη μας έγινε μετά από επιθυμία του ίδιου του Σούλα, ο οποίος τα τελευταία χρόνια μοιράζει το χρόνο του ανάμεσα στη Γερμανία και τη Θεσσαλονίκη κι ασχολείται με το ντοκιμαντέρ.

35 χρόνια άργησε ο Δήμος Μονάχου να τον αναγνωρίσει, αλλά τον τίμησε διασώζοντας προς ψηφιοποίηση το αρχείο του που απειλούνταν με φθορά (στη μικρή προσωπογραφία που παίζει σε λούπα στο Μουσείο εξηγεί ο ίδιος γιατί). Ο Δήμος Θεσσαλονίκης, στην οποία ζούσε και εργάζονταν όλο αυτό τον καιρό, και η οποία διαθέτει Μουσείο Φωτογραφίας τα τελευταία δέκα χρόνια, προφανώς είχε πολύ πιό σημαντικά πράγματα να αναδείξει.

Όσο για τις φωτογραφίες του καθεαυτές, πρέπει να τις δει κανείς για να καταλάβει γιατί, παρ’ ότι η καριέρα του διάρκεσε μόνο 6 χρόνια, τον εκθείαζε ακόμα κι ο πατέρας της σύγχρονης φωτοδημοσιογραφίας Henri Cartier-Bresson (ο πρόεδρος της γερμανικής φωτογραφικής εταιρείας κι όχι ο ίδιος ο Bresson, όπως λανθασμένα γράφεται στον τύπο, του απέδωσε τον τίτλο του φωτογράφου της καθοριστικής στιγμής). Οι άνθρωποι είναι πάντα το θέμα του, κι ο φακός του, τολμηρός και έτοιμος, συλλαμβάνει στιγμιότυπα που μιλάνε στον κάθένα μας χωρίς να χρειάζονται σχόλια. Παρ’ όλα αυτά, είναι πολύ αξιόλογος και πλήρης ο δίγλωσσος -γερμανικά κι ελληνικά- συνοδευτικός κατάλογος της έκθεσης, που είναι συμπαραγωγή των Μουσείων Φωτογραφίας Μονάχου και Θεσσαλονίκης.

Η έκθεση θα διαρκέσει ως τις 29/2/08. Μη χάσετε την ευκαιρία να την επισκεφτείτε και να τιμήσετε αυτό το παραγνωρισμένο -όπως και τα περισσότερα αξιόλογα άλλωστε- τέκνο της Θεσσαλονίκης.

Με τον Cartier Bresson [..] συμφωνούσαμε απόλυτα στην εξής άποψη: ότι την καλή και όχι στημένη φωτογραφία ντοκουμέντου, με ανθρωπιστικό ενδιαφέρον, την βγάζει ο άνθρωπος που αποφασίζει να πιέσει το κουμπί της μηχανής του, σε αυτό, και όχι στο επόμενο δέκατο του δευτερολέπτου.

–Δημήτρης Σούλας, περιοδικό Φωτογράφος 21/3/06

Σχετικά: Μακεδονία, Καθημερινή, in.gr, photoglobe.gr, Goculture.gr, photo.gr